-کلینیک رواندرمانی و مشاوره دکتر دارابی

-تلفن 44030719

رواندرمانی طرحواره ای یا طرحواره درمانی چیست(نظریه طرحواره درمانی دکتر جفری یانگ).


-رواندرمانی طرحواره ای یا طرحواره درمانی دکتر جفری یانگ.

 

Workshop in Schema Therapy with Dr. Jeffrey Young Rome 4-6 November 2011 - Jeffrey Young Schema Therapy

 

 

 

-  رواندرمانی طرحواره ای یکی از تئوریهای رواندرمانی شناختی است و در واقع آخرین نظریه جامع رواندرمانی  تا کنون محسوب میشود.این نظریه توسط جفری یانگ تدوین شده است و هدف عمده آن کمک به بیماران دارای اختلال شخصیت است.

 -  در این تئوری فرض بر این است که بعد از تولد با توجه به جو خانواده و نوع تعامل والدین با کودک و در صورت مساعد نبودن موارد فوق ، طرحواره هایی شکل میگیرد.برای مثال اگر مادر طرد کننده و سرد باشد این ذهنیت در کودک شکل میگیرد که آدمها طرد کننده و به لحاظ عاطفی محروم کننده هستند و در واقع کودک وارد حوزه بریدگی و طرد میشود و طرحواره هایی مثل رهاشدگی و محرومیت عاطفی شکل میگیرد که زمینه اختلال شخصیت مرزی یا بردرلاین و اختلال شخصیت پارانویید میشود.و یا اگر والدین ایراد گیر،عیب جو و سختگیر باشند طرحواره معیارهای سختگیرانه شکل میگیرد که زمینه ساز اختلال شخصیت وسواسی خواهد شد.البته در شکل گیری طرحواره ها عوامل ژنتیک و آمادگیهای مزاجی هم نقش دارد،ولی با این حال بر نقش عوامل محیطی و اکتساب تاکید بیشتری میشود.

-طرحواره یا اسکیما در این تئوری به معنی الگوهای فکری و فرضها در مورد واقعیات جهان بیرونی است.بعد از تولد آنچه کودک میبیند و تجربه می کند را به عنوان واقعیت تلقی می کند در حالیکه واقعیت در این معنا چیز دیگری است.به  عنوان مثال کودک بعد از تولد از آدمهای دور و برش رفتارهای خاصی را مشاهده میکند مثلا پدر با مادر رفتار تنبیه کننده ای دارد،کودک توسط بزرگترها طرد و تحقیر میشود،در سنین بالاتر حتی تنبیه جسمانی هم میشود .از محبت و تحسین و توجه هم خبری نیست،مادر گاهی شاد و گاهی غمگین و عصبانی است،برادر و خواهرهای بزرگتر دائم با هم درگیری دارند و یکدیگر را مورد تمسخر قرار میدهند،والدین هم دائم از بچه ها ایرادگیری کرده و آنها را مورد اهانت قرار میدهند و...حال انتظار دارید که این کودک چه تصوری از دنیایی که وارد آن شده است را داشته باشد.در اینجاست که طرحواره ها شکل میگیرد.طرحواره در این تئوری به معنای الگوهای ذهنی معیوب است نه به آن مفهومی که پیاژه و سایرین استفاده کردند.دکتر یانگ طرحواره درمانی را اینگونه توصیف میکند:

ST is an innovative integrative approach for personality disorders and treatment-resistant patients. ST integrates elements of cognitive therapy, behavior therapy, object relations, and gestalt therapy into one unified, systematic approach to treatment. SchemaTherapy has shown remarkable results in helping people change patterns which they have lived with for a long time, even when other methods and efforts have been unsuccessful

 -جفری یانگ به ۱۸طرحواره در ۵حوزه اشاره میکند که برای هر یک از این طرحواره ها رواندرمانی و راهکارهای خاصی را ارائه میدهد.این نظریه تلفیقی از شناخت درمانی ، رفتاردرمانی ، شفای کودک درون(در بخش تجربی و تصویر سازی ذهنی کودک) و حتی روانکاوی است و انگار گزیده ای از بهترین بخشهای تئوریهای  رواندرمانی است(آنچه خوبان همه دارند تو یکجا داری).

  -در روش رواندرمانی بیمار و درمانگر هر دو فعال هستند.تکالیف خانگی خاصی به بیمار ارائه میشود و جلسات درمانی گاهی شکل آموزش به خود میگیرد و رواندرمانگر به بیمار در مورد طرحواره هایش که بر اساس اجرای تست حاصل شده است ، توضیح میدهد و در پایان مفهوم سازی کرده و نحوه پدید آیی طرحواره و اثر فعلی آنرا به بیمار تفهیم میکند.لذا ایجاد بینش که از اهداف اصلی روانکاوی است به این شکل در بیمار ایجاد میشود ولی به بینش ختم نمیشود بلکه با تمرینهای رفتاری و خصوصا تصویرسازی ذهنی و ...ادامه می یابد.

 -ابعاد درمان به ابعاد شناختی،رفتاری،رابطه درمانی و تجربی تقسیم میشود که در هر طرحواره شکل خاصی دارد .در بعد شناختی افکار غیر منطقی و خطاهای شناختی مورد تحلیل و چالش قرار میگیرد.در بعد رفتاری الگوهای رفتاری معیوب شکسته میشود،در بعد تجربی با تصویر سازی ذهنی از کودک آسیب دیده حمایت میشود و خشم بیمار تخلیه میشود و در بعد رابطه درمانی درمانگر با باز والدینی کردن الگوی والدین سالم میشود و از بیمار حمایت میکند.

  -طول رواندرمانی نسبتا طولانی است و حتی به ۲سال و بیشتر هم میرسد که البته بستگی به شدت بیماری و آمادگی بیمار برای درمان دارد و انگیزه و هوش بیمار و خصوصا هوش هیجانی بسیار مهم است.

  -همانگونه که بیان شد این روش درمانی عمدتا در مورد اختلالات شخصیت استفاده میشود و در صورت وجود اختلال شخصیت بر اساس معیارهای دی.اس.ام. یا تستهای استاندارد اختلال شخصیت میتوان از این روش درمانی استفاده کرد.خوشبختانه کتابهای دکتر یانگ توسط روانشناسان ایرانی ترجمه شده است که جا دارد از مترجمان و مولفان ایرانی تشکر و قدردانی شود.من به شخصه از این کتابها بی نهایت استفاده کردم و اکنون تئوری درمانی فوق را روی بیمارانی که نیاز به این روش درمانی دارند پیاده میکنم و تا کنون نتایج نسبتا خوبی حاصل شده است .به تجربه دیده ام استفاده از این تئوری در کنار هیپنوتراپی برای تصحیح طرحواره ها و تغییر ذهنیتهای کودک آسیب پذیر ،محافظ بی تفاوت، والد ناکار آمد و ...بی نهایت موثر بوده است.

دکتر دارابی

روانشناس و رواندرمان

==============================================

کلمات کلیدی=طرحواره درمانی-اسکیما تراپی-رواندرمانی طرحواره محور-طرحواره درمانی جفری یانگ-دکتر جفری یانگ-بهترین رواندرمانی-آخرین متد و روش رواندرمانی در جهان-شناخت درمانی-الگوهای رفتاری-رفتار درمانی-رواندرمانی شناختی-شناختگرایی.

+ نوشته شده در  دوشنبه 1390/11/17ساعت 9:13  توسط دکتر جعفر دارابی( استاد دانشگاه ).  |